Martwica po kwasie hialuronowym: Rozpoznaj objawy i uratuj skórę!

Martwica po kwasie hialuronowym to jedno z najpoważniejszych powikłań, które może wystąpić po zabiegach medycyny estetycznej. Jest to stan, w którym tkanki obumierają z powodu niedostatecznego dopływu krwi, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Zrozumienie jej objawów i szybkiej ścieżki postępowania jest absolutnie kluczowe dla bezpieczeństwa każdego, kto decyduje się na zabieg z użyciem wypełniaczy.

Martwica, znana również jako nekroza, jest bez wątpienia jednym z najbardziej niebezpiecznych powikłań, jakie mogą pojawić się po zabiegu z użyciem kwasu hialuronowego. Zrozumienie jej mechanizmu powstawania jest kluczowe, aby móc szybko zareagować i zminimalizować potencjalne szkody.

Martwica po kwasie hialuronowym: co to jest i dlaczego powstaje?

Martwica skóry po podaniu kwasu hialuronowego to nic innego jak obumieranie tkanki, do którego dochodzi, gdy dany obszar przestaje być zaopatrywany w krew. W efekcie komórki pozbawione tlenu i składników odżywczych zaczynają umierać, co prowadzi do nieodwracalnych zmian. To bardzo poważna sytuacja, która wymaga natychmiastowej interwencji.

Główne przyczyny martwicy są dwie i obie związane są z zaburzeniem przepływu krwi:

• Bezpośrednie podanie do naczynia: Najczęściej dochodzi do niej, gdy wypełniacz zostanie przypadkowo wstrzyknięty bezpośrednio do tętnicy. Kwas hialuronowy tworzy wtedy zator, który blokuje przepływ krwi do obszaru za naczyniem.
• Ucisk naczynia przez preparat: Rzadziej, ale równie groźnie, może dojść do sytuacji, gdy zbyt duża ilość preparatu lub jego nieodpowiednie umiejscowienie uciska naczynie krwionośne z zewnątrz, również prowadząc do niedokrwienia.

Niestety, niektóre obszary twarzy są szczególnie narażone na ryzyko martwicy ze względu na ich bogate unaczynienie i złożoną anatomię. Jako ekspertka w tej dziedzinie, zawsze zwracam uwagę na te strefy:

• Okolice gładzizny i czoła: Tutaj przebiegają ważne naczynia, takie jak tętnica nadbloczkowa i nadoczodołowa.
• Nos: Obszar nosa jest bardzo wrażliwy ze względu na skomplikowaną sieć naczyń i ryzyko zatoru wstecznego do tętnicy ocznej.
• Bruzdy nosowo-wargowe: W tej okolicy również znajdują się naczynia o istotnym znaczeniu.

Jak rozpoznać martwicę? Objawy i przebieg krok po kroku

Szybkie rozpoznanie martwicy jest absolutnie kluczowe dla powodzenia leczenia. Dlatego tak ważne jest, aby każdy pacjent, a przede wszystkim każdy lekarz, znał jej wizualne objawy i potrafił je odróżnić od zwykłych, łagodnych powikłań, takich jak siniak czy obrzęk.

Pierwsze objawy martwicy mogą pojawić się natychmiast po iniekcji lub w ciągu kilku godzin. To moment, w którym należy zachować największą czujność:

• Nagły, silny, nieustępujący ból: Jest to jeden z najbardziej charakterystycznych symptomów. Ból jest znacznie silniejszy niż typowy dyskomfort po iniekcji i może promieniować na większy obszar. Co ważne, nie ustępuje po podaniu standardowych leków przeciwbólowych.
• Bladość skóry: Obszar objęty niedokrwieniem staje się nienaturalnie blady, wręcz woskowy.
• "Marmurkowy" wygląd lub zasinienie (livedo reticularis): Skóra może przybrać wzorzysty, siateczkowaty wygląd, przypominający marmur, z widocznymi sinymi lub czerwonawymi plamami.
• Ochłodzenie skóry: W dotyku skóra w tym miejscu jest wyraźnie chłodniejsza niż otaczające tkanki, co świadczy o braku krążenia.

Jeśli nie zostanie podjęta natychmiastowa interwencja, objawy martwicy będą postępować w ciągu pierwszej doby (do 24 godzin). Ból staje się jeszcze bardziej nasilony i trudny do opanowania. Zasinienie skóry staje się wyraźniejsze, a jej kolor zmienia się na fioletowy, a następnie ciemny, niemal czarny. To wyraźny sygnał, że proces obumierania tkanki postępuje.

Po około 3 dniach i później, martwica wkracza w zaawansowane stadium. Co ciekawe, ból może paradoksalnie osłabnąć. Dzieje się tak, ponieważ obumierają zakończenia nerwowe w uszkodzonej tkance. Na skórze pojawiają się pęcherze, a następnie ciemne, niemal czarne strupy. Niestety, w tym stadium istnieje również wysokie ryzyko nadkażeń bakteryjnych lub wirusowych, na przykład reaktywacji opryszczki, co dodatkowo komplikuje leczenie.

Wielu pacjentów, a czasem nawet mniej doświadczonych lekarzy, ma problem z odróżnieniem martwicy od zwykłego siniaka. Kluczowe różnice leżą w charakterze bólu i postępie zmian skórnych. Siniak zazwyczaj jest bolesny przy dotyku, ale ból nie jest tak intensywny i promieniujący jak w przypadku martwicy. Kolor siniaka zmienia się od czerwono-fioletowego do zielono-żółtego, ale skóra nie staje się blada czy "marmurkowa", ani nie jest wyraźnie chłodniejsza. Przede wszystkim, siniak nie postępuje w kierunku ciemnych, nekrotycznych strupów. Zawsze, gdy pojawia się silny ból i niepokojące zmiany koloru skóry, należy podejrzewać martwicę.

Leczenie martwicy po kwasie hialuronowym: liczy się każda minuta

Chcę to podkreślić z całą mocą: w leczeniu martwicy po kwasie hialuronowym czas jest absolutnie kluczowy. Szybka i zdecydowana interwencja medyczna to jedyna droga do minimalizacji uszkodzeń i uratowania tkanki. Każda minuta zwłoki zwiększa ryzyko trwałych i nieodwracalnych konsekwencji.

Jedynym leczeniem przyczynowym martwicy po kwasie hialuronowym jest podanie hialuronidazy. Jest to enzym, który rozpuszcza kwas hialuronowy, przywracając tym samym drożność naczynia i umożliwiając wznowienie przepływu krwi. Hialuronidazę należy podać w dużych dawkach, jak najszybciej, bezpośrednio w obszar objęty niedokrwieniem. To zabieg, który powinien być wykonany wyłącznie przez doświadczonego lekarza, który doskonale zna anatomię i potrafi precyzyjnie zlokalizować zator.

Mechanizm działania hialuronidazy jest prosty, ale niezwykle skuteczny. Enzym ten "rozbija" cząsteczki kwasu hialuronowego, sprawiając, że przestaje on blokować naczynie. Dlatego właśnie każda minuta ma znaczenie. Im szybciej hialuronidaza zostanie podana, tym krócej tkanki będą pozbawione tlenu i składników odżywczych. Opóźnienie w podaniu leku oznacza dłuższe niedokrwienie, a co za tym idzie, większe i bardziej nieodwracalne uszkodzenia tkanki, prowadzące do martwicy.

Poza podaniem hialuronidazy, lekarz może wdrożyć również leczenie wspomagające, które ma na celu poprawę krążenia i zapobieganie dalszym powikłaniom:

• Leki przeciwzakrzepowe: Takie jak aspiryna czy heparyna, mają za zadanie zapobiegać tworzeniu się dalszych zakrzepów i poprawiać mikrokrążenie.
• Leki rozszerzające naczynia krwionośne: Pomagają zwiększyć przepływ krwi w obszarach niedokrwionych.
• Antybiotyki: Podawane profilaktycznie, aby zapobiec infekcjom bakteryjnym w uszkodzonej tkance.
• Sterydy: Mogą być stosowane w celu zmniejszenia stanu zapalnego i obrzęku.
• Tlenoterapia hiperbaryczna: Jest to terapia wspomagająca, która polega na oddychaniu czystym tlenem w specjalnej komorze. Pomaga ona dotlenić tkanki i przyspieszyć proces gojenia.

Chcę stanowczo ostrzec przed stosowaniem jakichkolwiek domowych sposobów leczenia czy, co gorsza, czekaniem, aż objawy "same przejdą". Takie działania są skrajnie niebezpieczne i mogą jedynie pogorszyć sytuację, zwiększając ryzyko trwałych uszkodzeń, blizn, a nawet poważniejszych konsekwencji. W przypadku podejrzenia martwicy liczy się wyłącznie profesjonalna pomoc medyczna.

Podejrzenie martwicy: natychmiastowy plan działania

W przypadku podejrzenia martwicy po zabiegu z kwasem hialuronowym, konieczne jest natychmiastowe i zdecydowane działanie. Poniższe kroki stanowią plan ratunkowy, który może zadecydować o zdrowiu i wyglądzie pacjenta.

Pierwszym i najważniejszym krokiem jest bezzwłoczny kontakt z lekarzem, który wykonywał zabieg. To on najlepiej zna obszar iniekcji, rodzaj użytego preparatu i historię medyczną pacjenta. Powinien być przygotowany na taką sytuację i mieć dostęp do hialuronidazy.

Jeśli lekarz wykonujący zabieg jest niedostępny (np. jest weekend, święto, czy po prostu nie odbiera telefonu), należy pilnie szukać pomocy w innej klinice medycyny estetycznej, która specjalizuje się w leczeniu powikłań. Wiele renomowanych placówek ma protokoły postępowania w takich sytuacjach i dysponuje odpowiednimi środkami.

Warto wiedzieć, dlaczego Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) nie zawsze jest najlepszym adresem w przypadku podejrzenia martwicy. Niestety, personel SOR zazwyczaj nie dysponuje hialuronidazą, a co ważniejsze, nie ma doświadczenia w leczeniu tego typu specyficznych powikłań medycyny estetycznej. Może to prowadzić do straty cennego czasu, który w przypadku martwicy jest na wagę złota.

Nieleczona martwica może prowadzić do bardzo poważnych, długofalowych konsekwencji. Jako ekspertka, muszę o nich wspomnieć, aby uświadomić skalę problemu:

• Trwałe blizny i ubytki tkanki: Obumarła tkanka musi zostać usunięta, co prowadzi do powstania blizn i widocznych ubytków.
• Deformacje: W zależności od obszaru i rozległości martwicy, może dojść do trwałych deformacji twarzy.
• Utrata wzroku: To najgroźniejsza konsekwencja, jeśli zator dotyczy tętnicy ocznej. Może prowadzić do trwałej ślepoty.
• Udar mózgu: W skrajnych przypadkach, jeśli zator dotrze do naczyń mózgowych, może dojść do udaru.

Prewencja przede wszystkim: jak zminimalizować ryzyko martwicy?

Najlepszym sposobem na uniknięcie martwicy jest świadoma prewencja i wybór odpowiedniego specjalisty oraz gabinetu. Jako Jagoda Kaźmierczak, zawsze podkreślam, że bezpieczeństwo pacjenta jest najważniejsze.

Wybór kwalifikowanego i doświadczonego lekarza jest podstawą bezpieczeństwa. Lekarz wykonujący zabiegi z wypełniaczami powinien posiadać nie tylko dyplom medyczny, ale także doskonałą znajomość anatomii twarzy, wiedzę na temat rodzajów wypełniaczy oraz, co niezwykle ważne, potrafić postępować w przypadku powikłań. Pamiętajmy, że nawet najlepszym specjalistom zdarzają się powikłania, ale to właśnie ich wiedza i umiejętność szybkiej reakcji decydują o minimalizacji szkód.

W gabinecie, w którym decydujemy się na zabieg, należy zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów:

• Certyfikowany preparat: Upewnij się, że stosowany preparat jest certyfikowanym produktem medycznym, pochodzącym z legalnego źródła. Nie wahaj się zapytać o nazwę preparatu i poprosić o pokazanie opakowania.
• Sterylne warunki: Zabieg powinien być wykonywany w sterylnych warunkach, z zachowaniem wszelkich zasad higieny, aby zminimalizować ryzyko infekcji.

Istnieją również techniki podania, które minimalizują ryzyko martwicy. Dobry lekarz będzie je stosował:

• Użycie kaniuli zamiast igły: W niektórych obszarach (np. policzki, skronie) kaniula, ze względu na swoją tępą końcówkę, zmniejsza ryzyko uszkodzenia naczynia krwionośnego.
• Aspiracja przed podaniem preparatu: Polega na delikatnym odciągnięciu tłoka strzykawki przed wstrzyknięciem wypełniacza. Jeśli w strzykawce pojawi się krew, oznacza to, że igła znajduje się w naczyniu i należy zmienić jej położenie.

Przed każdym zabiegiem konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu medycznego. Ma on na celu wykluczenie przeciwwskazań, takich jak zaburzenia krzepnięcia, choroby autoimmunologiczne czy przyjmowanie niektórych leków, które mogą zwiększać ryzyko powikłań.

Powikłania po kwasie hialuronowym w Polsce: rosnący problem

Niestety, obserwuję w Polsce rosnący problem powikłań po zabiegach medycyny estetycznej, zwłaszcza tych z użyciem kwasu hialuronowego. Z jednej strony wynika to z rosnącej popularności tych zabiegów, z drugiej z alarmującego trendu wykonywania ich przez osoby bez odpowiednich kwalifikacji. Szacuje się, że do poważnych powikłań, takich jak martwica, dochodzi u około 3 na 1000 pacjentów, co w skali kraju, przy milionach wykonywanych zabiegów, daje znaczną liczbę.

Plaga zabiegów wykonywanych przez osoby bez odpowiedniego wykształcenia medycznego i kwalifikacji jest jednym z głównych czynników przyczyniających się do wzrostu liczby powikłań. Brak wiedzy anatomicznej, nieumiejętność rozpoznania wczesnych objawów powikłań, a co najważniejsze, brak dostępu do hialuronidazy i umiejętności jej podania, to prosta droga do tragedii. Często takie osoby kuszą niższymi cenami, ale pamiętajmy, że zdrowie i bezpieczeństwo nie mają ceny.

Jako pacjent masz prawo i wręcz obowiązek dbać o swoje bezpieczeństwo. Zawsze pytaj i wymagaj:

• Kwalifikacje lekarza: Zapytaj o wykształcenie, certyfikaty i doświadczenie w wykonywaniu konkretnych zabiegów. Nie bój się prosić o dyplomy.
• Pochodzenie preparatu: Upewnij się, że preparat jest oryginalny, certyfikowany i pochodzi z legalnego źródła. Poproś o pokazanie opakowania.
• Certyfikaty gabinetu: Sprawdź, czy gabinet posiada odpowiednie certyfikaty i spełnia normy sanitarne.
• Plan postępowania w razie powikłań: Zapytaj, jaki jest protokół postępowania w przypadku wystąpienia powikłań, czy lekarz dysponuje hialuronidazą i czy jest dostępny w razie potrzeby.